Een kat krijgt op zondagavond een aanval. De dichtstbijzijnde kliniek neemt op, maar weigert u te ontvangen. Het komt zelden voor, maar het gebeurt. De wettelijke regels rond het weigeren van veterinaire zorg bepalen precies wat een dierenarts wel en niet mag doen.
Verplichting om spoedzorg te verlenen: wat de beroepscode van de dierenarts voorschrijft
Artikel R.242-48 van de Franse Code rural et de la pêche maritime is duidelijk: bij een noodgeval moet de dierenarts het dier hulp bieden. Een bloeding, ademnood, acute vergiftiging of urinewegobstructie bij een kater: alles waarbij het leven van het dier op het spel staat, valt hieronder.
Deze verplichting kent een praktische grens. Ze geldt voor zover de dierenarts over de benodigde deskundigheid en apparatuur beschikt. Van een dierenarts zonder echografieapparaat of geschikte operatiekamer kan niet worden verwacht dat die een zware operatie uitvoert, maar hij moet het dier wel stabiliseren en een overplaatsing naar een uitgeruste kliniek regelen.
Het is makkelijker te begrijpen wanneer een dierenarts mag weigeren een kat te behandelen als je onderscheid maakt tussen een levensbedreigende noodsituatie en een gewone consultatie. In het eerste geval is een regelrechte weigering verboden. In het tweede ligt de situatie heel anders.
Weigering van zorg buiten spoedgevallen: een gereguleerd recht van de dierenarts
Buiten een noodsituatie mag een dierenarts weigeren uw kat te behandelen. De beroepscode staat dit toe en de dierenarts hoeft zijn beslissing niet aan de eigenaar toe te lichten.
De meest voorkomende redenen in de praktijk:
- Een voorgeschiedenis van betalingsachterstanden of onbetaalde facturen; de betaling van honoraria is een terugkerend twistpunt tussen dierenartsen en eigenaren
- Gedrag van de eigenaar dat tijdens eerdere consultaties als agressief of respectloos is ervaren
- Een aanhoudend meningsverschil over het behandelplan, bijvoorbeeld wanneer een eigenaar stelselmatig weigert de aanbevolen aanvullende onderzoeken te laten uitvoeren
- Een niet-geïdentificeerde kat waarvan de juridische status (zwerfkat of huisdier) onduidelijk is
Een weigering buiten een spoedgeval is geen misbruik, maar een professioneel recht. De Orde van Dierenartsen publiceert bovendien een praktische handleiding voor dierenartsen, zodat zij dit soort beslissingen volgens de regels schriftelijk kunnen vastleggen.
De verplichting om door te verwijzen naar een collega
Veel eigenaren weten dit niet: als een dierenarts weigert u te ontvangen of besluit de behandelrelatie te beëindigen, moet hij u doorverwijzen naar een collega. Deze verplichting staat in de beroepscode en is bedoeld om de continuïteit van de zorg voor het dier te waarborgen.
In de praktijk betekent dit dat de dierenarts u op zijn minst de naam of contactgegevens moet geven van een andere praktijk of kliniek die uw kat kan behandelen. Een weigering zonder enig alternatief is een schending van de beroepsregels.
Veterinaire spoeddienst en wachtdienst: wie moet ‘s nachts en in het weekend bereikbaar zijn?
De continuïteit van de spoedzorg is een collectieve, geen individuele verplichting. Vaak worden twee zaken door elkaar gehaald: de persoonlijke verplichting van een dierenarts bij een noodgeval en de regionale organisatie van de wachtdienst.
De Orde van Dierenartsen organiseert in elke regio een wachtdienst voor nachten, weekenden en feestdagen. Uw vaste dierenarts is niet per se degene die die avond dienst heeft. Hij moet u wel laten weten welke spoeddienst bereikbaar is, of op zijn minst deze informatie op zijn antwoordapparaat vermelden.
Een kat die om 3 uur ‘s nachts in nood verkeert, valt onder de wachtdienst, niet onder de vaste dierenarts. Als de dichtstbijzijnde dienstdoende kliniek weigert u te ontvangen terwijl er sprake is van een levensbedreigende noodsituatie, is dat niet langer een normale situatie, maar een schending van de verplichting om spoedzorg te verlenen.
Wat kunt u als eigenaar doen bij een onterechte weigering van zorg?
Als u vindt dat de weigering van zorg niet gerechtvaardigd was, zijn er verschillende mogelijkheden. Die zijn niet allemaal even geschikt en dienen niet hetzelfde doel.
Een klacht indienen bij de regionale raad van de Orde van Dierenartsen
Dit is de disciplinaire procedure. U dient een klacht in bij de regionale raad van de Orde waaronder de dierenarts valt. De regionale tuchtkamer onderzoekt of de dierenarts zijn beroepsverplichtingen heeft nageleefd. Mogelijke sancties lopen uiteen van een waarschuwing tot een tijdelijk beroepsverbod.
Deze procedure is geschikt als u vindt dat de dierenarts zijn verplichting om spoedzorg te verlenen niet is nagekomen of u niet naar een collega heeft doorverwezen.
Consumentenbemiddeling
Naast de disciplinaire procedure is consumentenbemiddeling een afzonderlijke stap. Deze richt zich op een commercieel geschil (zoals een betwiste factuur of onenigheid over een offerte) en niet op een schending van de beroepsregels. Welke bemiddelaar bevoegd is, hangt af van het beroep. Vraag dit rechtstreeks na bij de betreffende dierenarts; die moet de contactgegevens van zijn bemiddelaar zichtbaar vermelden.
Drie vragen om uzelf te stellen voordat u actie onderneemt
U kunt tijd besparen door de situatie eerst helder te krijgen:
- Was er op het moment van de weigering sprake van een duidelijke levensbedreigende noodsituatie, of kon de consultatie wachten tot de volgende dag?
- Heeft de dierenarts een alternatief voorgesteld (de naam van een collega of de contactgegevens van een dienstdoende kliniek)?
- Had de weigering betrekking op de behandeling zelf of op de voorwaarden van de consultatie (betaling, identificatie van het dier)?
De antwoorden op deze drie vragen bepalen of de weigering valt onder het recht van de dierenarts of dat er daadwerkelijk sprake is van een schending van zijn verplichtingen.
Tegenover het recht van de eigenaar om vrij een dierenarts te kiezen, staat het recht van de dierenarts om buiten spoedgevallen zijn cliënten te kiezen. De enige harde grens is een levensbedreigende noodsituatie: een kat waarvan het leven op het spel staat, moet zorg krijgen, ongeacht de omstandigheden. Over al het andere kan worden overlegd en kunnen afspraken worden vastgelegd. Vaak is een andere dierenarts de oplossing; zo nodig kunt u de zaak voorleggen aan de Orde.
